Mówiąc o przemocy wobec dziecka, nie mówimy tu wyłącznie o przemocy, którą dziecko może doznać od osoby najbliższej tj. rodzica, dziadków czy innych krewnych, ale o przemocy jakiej dziecko może doznać od osoby obcej dla niego oraz o przemocy rówieśniczej, jaka może wystąpić np.
w szkole.
Jaka jest skala przemocy wobec dzieci i nastolatków w Polsce?
- 79% dzieci i nastolatków doświadczyła w swoim życiu choć raz przemocy lub zaniedbania.
Jakiej przemocy doświadczają dzieci i nastolatki?
Najczęściej zgłaszanymi formami przemocy były:
- 66% – przemoc ze strony rówieśników,
- 32% – przemoc ze strony bliskiego dorosłego,
- 26% – wykorzystanie seksualnie bez kontaktu fizycznego,
- 8% – wykorzystanie seksualnie z kontaktem fizycznym.
Ponadto 23% dzieci i nastolatków było zaniedbywanych emocjonalnie, 20% – doświadczało parentyfikacji (odwrócenia ról w rodzinie, w którym dziecko przejmuje odpowiedzialność za emocjonalne lub fizyczne potrzeby rodziców/rodzeństwa, stając się "opiekunem swoich opiekunów"), 14% było świadkami przemocy w domu, a 8% było zaniedbywanych fizycznie.
Kto najczęściej doświadcza przemocy?
Dziewczynki częściej niż chłopcy deklarują, że:
- doświadczyły przemocy ze strony bliskich dorosłych (36% vs 29%),
- były świadkami przemocy w domu (18% vs 11%),
- były zaniedbywane fizycznie (9% vs 7%),
- były wykorzystywane seksualnie zarówno bez kontaktu fizycznego (34% vs 17%),
jak i z nim (13% vs 3%).
Źródło: „Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023”, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.
Czego przemoc domowa może uczyć dziecko?
- rodzice mogą mnie skrzywdzić, jeśli zrobię coś źle;
- powinienem bać się swoich rodziców;
- rodzice kochają mnie tylko wtedy, gdy jestem grzeczny;
- nie wolno mi próbować nowych rzeczy, bo czeka mnie za to kara;
- skoro jestem mniejszy i słabszy to wolno mnie krzywdzić;
- przemoc jest odpowiednią reakcja na uczucie złości;
- przemocą można rozwiązać każdy problem.
Przemoc domowa wobec dziecka może przybrać wiele form np. przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, seksualnej, jaki i również zaniedbanie. Głównym powodem występowania przemocy wobec dziecka może być:
- dziedziczenie wzorców,
- normy kulturowe i społeczne,
- stres społeczny np. bezrobocie,
- izolacja rodziny,
- różnego rodzaju uzależnienia opiekunów np. od alkoholu.
Przemoc rówieśnicza może przybrać następujące formy:
- przemocy fizycznej – nie mówimy tu wyłącznie o biciu czy popychaniu, przemocą fizyczną jest również kradzież, niszczenie czyjejś własności np. zniszczenie zeszytu, wyrzucenie lub schowanie butów;
- przemocy werbalnej – pod tą formą przemocy kryje się np. przezywanie, wyśmiewanie, ośmieszanie, grożenie oraz oczernianie, w tym rozpowszechnianie plotek;
- cyberagresji – jest to forma przemocy, do której wykorzystuje się:
- Internet – poprzez np. umieszczanie niepochlebnych komentarzy, podszywanie się pod inną osobę (fikcyjne konta), rejestrowanie i publikowanie niechcianych, ośmieszających zdjęć oraz filmów itp.;
oraz - sprzęty elektroniczne, taki jak telefon komórkowy, tablet, laptop używany np. do wysyłania obraźliwych treści, zdjęć, itp.;
- przemocy relacyjnej – przykładem przemocy relacyjnej jest np. wykluczenie danej osoby z grupy rówieśniczej, ignorowanie jej, nie włączanie jej do działań organizowanych w klasie, traktowanie jej „jak powietrze”;
- Internet – poprzez np. umieszczanie niepochlebnych komentarzy, podszywanie się pod inną osobę (fikcyjne konta), rejestrowanie i publikowanie niechcianych, ośmieszających zdjęć oraz filmów itp.;
- BULLYINGU – to inaczej dręczenie, znecanie się nad inną osobą. Ma miejsce wtedy, gdy ktoś celowo rani i poniża drugą osobę swoimi słowami lub zachowaniem i robi to wielokrotnie i często. Jest to jedna z form przemocy rówieśniczej, która charakteryzuje się trzema głównymi cechami: powtarzalność, nierównowaga sił i intencjonalność. Bullying jest szczególnie groźnym rodzajem przemocy, polegającym na długotrwałym nękaniu, poniżaniu, osaczaniu;
- przemocy seksualnej – nie jest to tylko przemoc stricte fizyczna, może objawiać się również poprzez np. dotykanie miejsc intymnych, udostępnianie innym treści o charakterze erotycznym (zdjęcia, filmy), używanie komentarzy z podtekstem seksualnym, wyśmiewaniem lub obrażaniem inności seksualnej, w tym orientacji seksualnej.